Συνέντευξη του Φαρίντ Φερνάντεζ για τις Εξελίξεις στην Βενεζουέλα και την Ευρύτερη Περιοχή

Συναντηθήκαμε με τον πρέσβη της Βενεζουέλας στην Ελλάδα, Φαρίντ Φερνάντεζ, και συζητήσαμε για την κατάσταση στη χώρα, τις οικονομικές και πολιτικές εξελίξεις και για το κατά πόσο η κυρίαρχη αφήγηση των media για τη Βενεζουέλα ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.

Ε: Κύριε πρέσβη, καλησπέρα. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων μηνών, τόσο τα Ελληνικά όσο και τα διεθνή μέσα απεικονίζουν την Βενεζουέλα ως μια χώρα στο χείλος της κοινωνικής και οικονομικής κατάρρευσης. Πόσο αντανακλά αυτό τις πραγματικές εξελίξεις στην χώρα;

Παρακαλώ, Φαρίντ. Ευτυχώς η εικόνα αυτή δεν είναι ακριβής, δυστυχώς όμως όλους τους τελευταίους μήνες, θα έλεγα τα τελευταία χρόνια, η Βενεζουέλα απασχολεί ιδιαίτερα τα διεθνή ΜΜΕ. Αυτό οφείλεται ως ένα βαθμό και στο γεγονός ότι τόσο ο πρόεδρος Τσάβες όπως και ο Μαδούρο είναι ιδιαίτερα χαρισματικοί πολιτικοί που τραβούν τα φώτα της δημοσιότητας, κατά βάση όμως σχετίζεται με το ρόλο αυτών των μέσων και τις πολιτικές και ιδεολογικές στοχεύσεις που έχουν.

Ε:Οι οποίες είναι ποιες κατά την άποψή σας;

Νομίζω είναι σαφείς. Μιλάμε για ιδιωτικά, πολυεθνικά δίκτυα που συνδέονται με μεγάλα διεθνή επιχειρηματικά συμφέροντα, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Οικονομικά συμφέροντα που έχουν σαφή στόχευση το να περιορίσουν ή να αντισταθούν σε πολιτικούς πειραματισμούς που δημιουργούν εμπόδια στην στρατηγική τους. Υπό αυτή την έννοια, η Βενεζουέλα αποτελεί ένα «κακό παράδειγμα» το οποίο πρέπει να αντιμετωπιστεί. Να σημειώσω εδώ ότι τα ΜΜΕ είναι μόνο ένα τμήμα, αν και κεντρικό αυτής της στρατηγικής.

Ε:Παρά τις υπερβολές του ξένου τύπου, η οικονομία της Βενεζουέλας είναι όντως σε δυσχερή θέση λόγω της πτώσης της τιμής του πετρελαίου. Πώς απαντά σε αυτή την πρόκληση η κυβέρνησή σας και πόσο βιώσιμο θα λέγατε ότι είναι το σημερινό παραγωγικό μοντέλο της χώρας;

Καταρχήν θα ήθελα να επιστρέψω για λίγο στην προηγούμενη ερώτηση και να προσθέσω το εξής.  Θεωρητικοί που έχουν ασχοληθεί με ζητήματα επικοινωνίας, όπως ο Τσόμσκι ή ο Ραμονέ, έχουν δώσει μεγάλη έμφαση στη σημασία του πώς μεταδίδεται η είδηση και τη δύναμη που έχουν όσοι ελέγχουν αυτή τη διαδικασία. Αυτά είναι γνωστά. Αυτό που διαφεύγει όμως από πολλούς και είναι ιδιαίτερα σημαντικό, είναι το ζήτημα της πηγής από την οποία προέρχεται η είδηση και η γενική τάση είναι ότι, παρά την εξάπλωση του ίντερνετ, δυστυχώς υπάρχει μια τρομερή συγκέντρωση της διαχείρισης της πληροφορίας από λίγα μεγάλα δίκτυα. Για να γίνω πιο ακριβής. Στην περίπτωση της Βενεζουέλας ο κόσμος επί της ουσίας ενημερώνεται από τέσσερεις συγκεκριμένες πηγές. Τον ανταποκριτή του Reuters, του AP, του AFP και του EFE.

Ε: Αυτό μπορεί να είναι αληθές, αλλά η προπαγάνδα είναι επί της ουσίας μια διαστρεβλωμένη είδηση, ενέχει δηλαδή σχεδόν πάντα ένα στοιχείο αλήθειας. Ξαναγυρνώντας λοιπόν στην προηγούμενη ερώτηση, ποια είναι σήμερα η οικονομική και κοινωνική κατάσταση στη χώρα;

Διερχόμαστε μία δύσκολη περίοδο. Κατά μία έννοια, η απάντηση βρίσκεται στην ερώτηση που μου κάνατε. Το οικονομικό μοντέλο της χώρας δεν είναι βιώσιμο και αυτό είναι κάτι που πρέπει να αλλάξει. Οφείλω όμως να σημειώσω εδώ το εξής. Κληρονομήσαμε μια οικονομία με «αποικιακά» χαρακτηριστικά, με άλλα λόγια μια οικονομία εστιασμένη στην εξαγωγή πρώτων υλών, χωρίς καμία σύνδεση μεταξύ των παραγωγικών κλάδων και με ιδιαίτερα χαμηλή δυναμική στον δευτερογενή τομέα. Το να αντιστραφεί αυτή η κατάσταση είναι ξέρετε μια εξαιρετικά δύσκολη και μακρόχρονη διαδικασία και αυτό είναι μια κατάσταση που τη βιώνουν σήμερα πλήθος χωρών της λατινικής αμερικής. Το να μιλά κανείς για αλλαγή είναι εύκολο, η υλοποίηση αυτής όμως είναι ιδιαιτέρως δύσκολη. Σε κάθε περίπτωση, όπως γνωρίζετε, ιδιαίτερα αφότου ο πρόεδρος Τσάβες ανέλαβε την εξουσία σχεδόν είκοσι χρόνια πριν και με δεδομένο ότι οι τιμές των πρώτων υλών, και ιδιαίτερα του πετρελαίου, ήταν ιδιαίτερα υψηλές μέχρι την κρίση, στη Βενεζουέλα εφαρμόστηκαν μια σειρά από πολύ ριζοσπαστικές μεταρρυθμίσεις. Εξ ου και τολμάμε να πούμε ότι έγινε μια επανάσταση, καθότι η ζωή των ανθρώπων άλλαξε με πλήθος τρόπων. Ενδεικτικά να σας πω ότι τα βασικά είδη διατροφής ήταν και είναι σχεδόν δωρεάν μέσω επιδοτήσεων από τα πετρελαϊκά κέρδη, αυξήθηκε ο βασικός μισθός, επιδοτήθηκαν μεγάλα προγράμματα στην υγεία και εναντίον της φτώχειας. Πράγματα για τα οποία η αντιπολίτευση δεν έχει απολύτως τίποτα να πει.

Ε: Πιο συγκεκριμένα, αληθεύουν και -αν ναι- σε πιο βαθμό τα δημοσιεύματα του διεθνή τύπου  για ελλείψεις σε φάρμακα, είδη διατροφής κλπ;

Υπήρχαν όντως κάποιες ελλείψεις την φετινή και την περσινή χρονιά, αλλά ήδη από το δεύτερο εξάμηνο του τρέχοντος έτους η κατάσταση έχει βελτιωθεί σημαντικά, ιδιαίτερα όσων αφορά το θέμα των τροφίμων. Το κρίσιμο ζήτημα όμως εδώ, και θα ήθελα να επιμείνω σε αυτό, είναι το γιατί υπήρχαν αυτές οι ελλείψεις και ποιος ευθύνεται. Αναφέρθηκα και πριν στις ιδιομορφίες της οικονομίας μας και σίγουρα και αυτές έπαιξαν κάποιο ρόλο. Από εκεί και πέρα όμως, πρέπει να γνωρίζετε ότι μια από τις κληρονομίες της αποικιοκρατίας είναι ότι ολόκληροι τομείς της οικονομίας ελέγχονται από μια ελίτ δέκα οικογενειών, οι οποίες έχουν τη δυνατότητα να δημιουργούν τεχνητές ελλείψεις στην αγορά. Αυτό δεν έχει γίνει μόνο στη Βενεζουέλα, σας θυμίζω τη Χιλή του Αλιέντε και πολλά άλλα παραδείγματα στην ήπειρό μας κατά το παρελθόν. Όταν η τιμή του πετρελαίου ήταν υψηλή μπορούσαμε φυσικά να διορθώσουμε αυτά τα προβλήματα πολύ πιο εύκολα, κάτι που σήμερα δεν ισχύει. Συνεπώς, οι ελλείψεις στην αγορά, η βία στους δρόμους, η προπαγάνδα των ΜΜΕ είναι όλα κομμάτια του ίδιου σχεδίου υπονόμευσης της κυβέρνησης.

Ε: Κατά καιρούς έχουν δει το φως της δημοσιότητας σειρά στοιχείων που στοιχειοθετούν πολλά από όσα λέτε. Από εκεί και πέρα όμως υπάρχουν και σχολιαστές, αναλυτές, φιλικά διακείμενοι προς το καθεστώς οι οποίοι, αν και σημειώνουν τα όσα και εσείς μόλις μας είπατε σε σχέση με τις κοινωνικές παροχές και τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου εν τούτοις σημειώνουν και μια σειρά από μακροχρόνια προβλήματα όπως πχ η υψηλή εγκληματικότητα. Τι ρόλο παίζουν αυτά στις εξελίξεις και ποια είναι η απάντηση της κυβέρνησης;

 Θα έλεγα ότι μιλάμε για δύο διαφορετικά θέματα. Η οικονομία φυσικά μπορεί να συνδέεται με την εγκληματικότητα, υπό την έννοια ότι αυτή σχετίζεται με τη φτώχεια και άλλες κοινωνικές παθογένειες, όπως τα ναρκωτικά, αλλά θα ήθελα να τα διαχωρίσουμε. Η εγκληματικότητα, όπως γνωρίζετε άλλωστε, είναι ένα ιδιαίτερο πρόβλημα για όλες τις χώρες της Λατινικής Αμερικής. Αν δείτε τη λίστα με τις είκοσι πόλεις με τη μεγαλύτερη εγκληματικότητα στον κόσμο, δεκαέξι από αυτές βρίσκονται στην Βόρεια ή τη Νότια Αμερική. Δεν πρόκειται δηλαδή για ένα πρόβλημα μόνο της Βενεζουέλας. Η επί δεκαετίες ελλιπής προσοχή των κυβερνήσεων στα προβλήματα κοινωνικής ανισότητας δυστυχώς αναπαρήγαγε μια κουλτούρα αναπαράστασης της εγκληματικότητας ως διεξόδου. Θα σας μιλήσω για αυτό ξεχωριστά στη συνέχεια.

Θα ήθελα όμως να επανέλθω στο ζήτημα της οικονομίας και των ελλείψεων το οποίο συζητούσαμε πριν. Μπορείτε να βρείτε πλήθος φωτογραφιών με Βενεζουελάνικα προϊόντα να πωλούνται στην Κολομβία σε ιδιαίτερα χαμηλές τιμές, ενώ δεν υπάρχουν στην δική μας αγορά. Τι σημαίνει αυτό; Ότι σε ορισμένα ήδη ολόκληρη η εγχώρια παραγωγή κατευθύνεται πολλές φορές λαθραία στο εξωτερικό. Και εδώ θα ήθελα να σημειώσω το εξής. Όπως σας είπα και πριν, η κυβέρνηση επιδοτεί σειρά βασικών προϊόντων. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η κυβέρνησή μας κάνει μια τεράστια προσπάθεια, η οποία αγγίζει τα δισεκατομμύρια δολάρια προκειμένου εν τέλει αυτά τα αγαθά να είναι προσβάσιμα όχι μόνο στη Βενεζουέλα αλλά και στην Κολομβία…Σε κάθε περίπτωση είναι αληθές ότι η βάση της οικονομίας μας πρέπει να αποκτήσει μεγαλύτερη ποικιλομορφία και να παρθούν μέτρα ώστε να γίνει βιώσιμη, με σεβασμό πάντα σε ένα μοντέλο διαχείρισης που έχει φέρει σημαντικά οφέλη τα τελευταία είκοσι χρόνια. Όσα σας είπα προηγουμένως για τα άλματα που έχουν γίνει στη Βενεζουέλα όσον αφορά  την πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες, είναι νομίζω πράγματα που δεν έχουν διεθνές αντίστοιχο.

csc_0114

Ε: Κύριε πρέσβη, σε αντίστοιχες περιπτώσεις στο παρελθόν, δηλαδή τεχνητών ελλείψεων στην αγορά, οι κυβερνήσεις Τσάβες είχε απαντήσει με εθνικοποιήσεις ή δημεύσεις επιχειρήσεων. Θα ήθελα να μας πείτε πόσο επιτυχημένες ήταν εν τέλει αυτές οι παρεμβάσεις και εάν η σημερινή κυβέρνηση σκοπεύει να τις επαναλάβει;

Ξεκινώντας από το δεύτερο σκέλος. Εμείς δεν έχουμε ιδεολογικές ενστάσεις στο να παρεμβαίνει το κράτος στην οικονομία όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο. Το αντίθετο. Τώρα όσον αφορά την επιτυχία αυτών των μέτρων, εξαρτάται. Η εθνικοποίηση του κλάδου των τσιμεντοβιομηχανιών ήταν πχ ιδιαίτερα επιτυχής και έδωσε τη δυνατότητα να οικοδομηθούν πάνω από ένα εκατομμύρια σπίτια την τελευταία τριετία, τα οποία διανεμήθηκαν δωρεάν. Η εθνικοποίηση της Petroleos de Venezuela επίσης αποτελεί ένα ιδιαίτερα επιτυχημένο παράδειγμα, το οποίο επέτρεψε να χρηματοδοτηθούν σειρά κοινωνικών παροχών, μεταξύ των οποίων και επιδοτήσεις ενοικίου. Ενώ αντίστοιχα θετική υπήρξε και η μερική εθνικοποίηση του κλάδου των επικοινωνιών, που έκανε προσιτές τις υπηρεσίες ίντερνετ και κινητής τηλεφωνίας σε χιλιάδες ανθρώπους. Υπήρχαν βέβαια και περιπτώσεις που παρουσιάστηκαν και προβλήματα και εκεί ακριβώς έγκειται και το θέμα. Να μπορεί να δει κανείς τι πήγε λάθος σε επίπεδο διαχείρισης και να το βελτιώσει. Συνεπώς, εξαρτάται.

Να σημειώσω εδώ όμως το εξής. Δεν είμαστε υπέρ, ούτε και έχουμε ισχυριστεί ποτέ ότι ολόκληρη η οικονομία πρέπει να εθνικοποιηθεί. Ο πρόεδρος Τσάβες είχε πει χαρακτηριστικά ότι πρέπει να εθνικοποιηθούν οι στρατηγικοί τομείς της οικονομίας, ώστε να μπορεί να ελεγχθεί τόσο η παραγωγή όσο και η πρόσβαση σε αυτά τα αγαθά. Διότι, πχ, σας μίλησα πριν για τις τσιμεντοβιομηχανίες. Η Βενεζουέλα είχε πάντα μεγάλη παραγωγή τσιμέντου, αλλά σχεδόν εξ ολοκλήρου η τελευταία κατευθυνόταν στο εξωτερικό από τη Lafarge και άλλες μεγάλες εταιρίες, με αποτέλεσμα να μην μένει τίποτα στην εγχώρια αγορά. Όταν εθνικοποιήθηκε ο κλάδος, το πρόβλημα λύθηκε. Υπό αυτή την έννοια, το ζήτημα είναι από να παίρνεις τις κατάλληλες αποφάσεις προκειμένου να υλοποιούνται επωφελείς στόχοι. Όπως ο πρόεδρος Μαδούρο έχει δηλώσει επανειλημμένα, εμείς θέλουμε και έχουμε ακόμη και καλέσει ιδιωτικά κεφάλαια από το εξωτερικό να έρθουν στην χώρα, να συνεργαστούν μαζί μας, να εκμεταλλευτούν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα που έχουμε, το υψηλής ειδίκευσης εργατικό δυναμικό, τις πρώτες ύλες, τις υποδομές κλπ, δεν έχουμε κάτι εναντίον του ιδιωτικού τομέα. Τουναντίον θέλουμε να εργαστούμε μαζί του στα πλαίσια μιας αμοιβαίας κατανόησης. Εάν τώρα τυγχάνει κάποιες φορές ιδιωτικές επιχειρήσεις να παραβιάζουν το νόμο, ο οποίος βρίσκεται εδώ για να εγγυηθεί τα συμφέροντα του κόσμου, τότε θα πληρώσουν το τίμημα, θα χάσουν το κεφάλαιό τους, τις επιχειρήσεις τους κλπ.

Ε: Ας γυρίσουμε τώρα στο ζήτημα της εγκληματικότητας στο οποίο αναφερθήκαμε πριν και το οποίο παίζει σημαίνοντα ρόλο τόσο στο λόγο της αντιπολίτευσης όσο και των διεθνών ΜΜΕ. Ποια είναι η απάντηση της κυβέρνησής σας στις αιτιάσεις αυτές;

 Η Βενεζουέλα αντιμετωπίζει προβλήματα εγκληματικότητας ήδη από τη δεκαετία του ’70, από την περίοδο δηλαδή της νεοφιλελεύθερης επανάστασης. Θα έλεγα ότι αυτό ισχύει για τη Λατινική Αμερική συνολικά, με εξαίρεση πολύ συγκεκριμένες χώρες όπως η Νικαράγουα και η Ουρουγουάη. Στην περίπτωση της Βενεζουέλας, η ανασφάλεια και η φτώχεια εκτινάχθηκαν, όπως σας είπα, τη δεκαετία του 70 πυροδοτώντας το φαινόμενο. Όταν ο Τσάβες εξελέγη πρόεδρος, πίστευε όπως και εγώ και πάρα πολλοί άλλοι ότι καθώς η φτώχεια θα μειώνεται, θα μειώνεται αυτομάτως και η ανασφάλεια. Αυτό δυστυχώς δεν συνέβη. Υπάρχουν διάφοροι λόγοι για αυτό. Ο πρώτος σχετίζεται με συγκεκριμένες πολιτικές στοχεύσεις της αντιπολίτευσης που οδήγησαν στην εισαγωγή των κολομβιανών παρακρατικών δικτύων στη χώρα, προκειμένου να δημιουργηθεί αστάθεια. Ο δεύτερος λόγος είναι κοινωνιολογικής φύσεως. Όταν μειώνεται η φτώχεια αυτό δεν γίνεται με έναν απολύτως ομοιογενή τρόπο. Πράγμα που με τη σειρά του δημιουργεί αντιθέσεις στη μικροκλίμακα, καθώς κάποιοι θεωρούν ότι δεν ευνοούνται από τη νέα κατάσταση, ενώ οι γύρω τους επωφελούνται. Η παράμετρος αυτή, σε συνδυασμό με μια βαθιά εμπεδωμένη κουλτούρα ανοχής της βίας, δημιουργεί προβλήματα.
Κατά μία έννοια, αυτό είναι ίσως ένα από τα λάθη που κάναμε, το να πιστεύουμε ότι η μείωση της φτώχειας θα φέρει και την μείωση της εγκληματικότητας. Τα τελευταία πέντε με έξι χρόνια υπάρχει όμως συνειδητοποίηση αυτού του προβλήματος και έχουν ληφθεί συγκεκριμένα μέτρα. Ιδρύθηκε για πρώτη φορά εθνική αστυνομία. Μπορεί να σας κάνει εντύπωση, αλλά στη Βενεζουέλα είχαμε τριακόσια πενήντα διαφορετικά αστυνομικά σώματα με βάση τις περιφέρειες και τους δήμους. Η πρωτοβουλία αυτή θεωρούμε ότι είναι κομβική για την καταπολέμηση της διαφθοράς εντός των σωμάτων ασφαλείας, ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα κατά το παρελθόν καθότι οι μισθοί των αστυνομικών ήταν πενιχροί και συνεπώς το κίνητρο μεγάλο. Σκεφτείτε ότι υπήρχαν περιοχές όπου πάνω από το 50% της εγκληματικής δραστηριότητας γινόταν από αστυνομικούς, καθότι μεταξύ άλλων δεν υπήρχε και σύστημα εποπτείας. Εάν κάποιος αστυνομικός συλλαμβανόταν για κάποιο αδίκημα, μπορούσε απλά να ενταχθεί στην αστυνομική δύναμη της γειτονικής πολιτείας. Το σύστημα πλέον έχει αλλάξει πλήρως, αλλά προφανώς παίρνει χρόνο για να φανεί το αποτέλεσμα. Πλέον υπάρχει ειδική ακαδημία με πολύ αυστηρά κριτήρια και μπορώ να σας πω ότι στις περιοχές που έχουν αναπτυχθεί τα νέα σώματα τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά. Πρώτον, λόγω της καλύτερης εκπαίδευσης και, δεύτερον, γιατί προέρχονται από τις ίδιες τις κοινότητες και δουλεύουν μαζί με τα κοινοτικά συμβούλια, που πέραν των άλλων δραστηριοτήτων τους έχουν πλέον και αυτόν. Γιατί ποιος γνωρίζει καλύτερα το πρόβλημα της κάθε περιοχής από τους ίδιους τους κατοίκους;  Η τελευταία πρωτοβουλία που έχει παρθεί σε αυτόν τον τομέα, γνωστή στη Βενεζουέλα ως OLP, είναι μια στρατηγική πιο επιθετικής αντιμετώπισης των μεγάλων μαφιών, κίνηση που επίσης πηγαίνει αρκετά καλά.

Ε: Τελευταία ερώτηση αναφορικά με τις εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις. Σε σειρά δημοσιευμάτων στο διεθνή τύπο ο πρόεδρος Μαδούρο εγκαλείται ότι αγνοεί ή παραμερίζει το κοινοβούλιο. Από την άλλη πλευρά, όμως, τον τελευταίο καιρό πληθαίνουν οι φωνές εντός της χώρας που εγκαλούν την αντιπολίτευση για την αδρανοποίηση του κοινοβουλίου, λόγω της μαζικής αποχής των μελών της από τις διαδικασίες του. Έχουν οι Βενεζουελάνικοι θεσμοί την ευρωστία να ανταπεξέλθουν ή υπάρχει ο κίνδυνος ανάπτυξης μιας ανοιχτής πολιτικής κρίσης;

 Οι θεσμοί είναι εύρωστοι. Το ζήτημα είναι ότι η αντιπολίτευση δεν έχει την απαραίτητη ωριμότητα για να σταθεί στο ύψος του ρόλου της. Στην Ελλάδα είχατε ιστορικά την εμπειρία ταραγμένων εποχών, όπου δεν υπήρχε επί της ουσίας ανοιχτή αντιπαράθεση απόψεων. Για ένα Βρετανό ή ένα Γερμανό αυτό μπορεί να είναι εντυπωσιακό, αλλά στην Λατινική Αμερική κατά τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου δεν υπήρχε απολύτως καμία υγιής αντιπαράθεση ιδεών. Ακόμη και μετριοπαθείς σοσιαλδημοκράτες διώκονταν. Υπό αυτή την έννοια, ένα μεγάλο κομμάτι της αντιπολίτευσης δυστυχώς δεν μπορεί να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες, έχει εγκλωβιστεί στις ταυτότητες εκείνης της περιόδου. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που η Αριστερά σε όλη την ήπειρο απέκτησε τέτοια δυναμική από τη δεκαετία του 90 και μετά, όταν το τέλος του ψυχρού πολέμου και η σχετική αλλαγή της αμερικανικής πολιτικής στην περιοχή άλλαξαν τα δεδομένα και επέτρεψαν στον κόσμο να συμμετέχει πιο ενεργά στην πολιτική, να βλέπει τους καρπούς αυτής της εμπλοκής κλπ.

Ε: Τα τελευταία χρόνια, και ιδιαίτερα το 2015, υπήρξε ένταση των φαινομένων πολιτικής βίας στη Βενεζουέλα και φέτος η αντιπολίτευση επιχείρησε να προκαλέσει δημοψήφισμα για την ανάκληση του προέδρου Μαδούρο από το αξίωμα. Πιστεύετε η κυβέρνηση έχει καταφέρει να αποσυμπιέσει την κατάσταση και να επαναφέρει ένα στοιχείο σταθερότητας στο πολιτικό σύστημα της χώρας;

Μου κάνει μεγάλη εντύπωση που οι άνθρωποι διαρκώς ρωτούν για την σταθερότητα της κυβέρνησής μας, καθότι έχουμε το ίδιο κόμμα στην εξουσία τα τελευταία 18 χρόνια. Έχουμε μια πολύ σταθερή κυβέρνηση. Που βρίσκεται η αστάθεια; Επανερχόμενος στο ζήτημα της ευρωστίας των θεσμών, θα σημειώσω ξανά ότι είναι ιδιαιτέρως σταθεροί διότι ο κόσμος τους εμπιστεύεται. Είναι κομμάτι της αλλαγής που λαμβάνει χώρα στη Βενεζουέλα. Στο σημείο αυτό δε θα ήθελα να σημειώσω ότι δεν υπάρχει άλλη περιοχή του πλανήτη όπου η Αριστερά να είναι τόσο εφευρετική και δυναμική, ειδικά όσον αφορά αλλαγές σε θεσμικό επίπεδο, όσο η Λατινική Αμερική. Οι συνταγματικές αλλαγές που έλαβαν χώρα στη Βενεζουέλα, τη Βολιβία, το Εκουαδόρ αμέσως μετά την ανάδειξη αριστερών κυβερνήσεων αποτελεί έμπρακτη απόδειξη των ανωτέρω. Κομμάτι της αλλαγής που φέρουμε είναι ακριβώς αυτές οι παρεμβάσεις σε θεσμικό επίπεδο, οι οποίες επέτρεψαν και ένα βαθύτερο εκδημοκρατισμό. Σας θυμίζω εδώ και την υπόθεση του πραξικοπήματος εναντίον του προέδρου Τσάβες το 2002 και πως εν τέλει απέτυχε, ακριβώς επειδή ο κόσμος είχε εμπιστοσύνη στο νέο θεσμικό πλαίσιο. Οι άνθρωποι έβγαιναν στο δρόμο με το Σύνταγμα στα χέρια. Πραγματικά δεν γνωρίζω πολλές χώρες που ο κόσμος να γνωρίζει από μνήμης ολόκληρα εδάφια του Συντάγματος. Αυτό είναι κάτι ιδιαίτερα εντυπωσιακό. Σας θυμίζω επίσης ότι έκτοτε υπήρξαν δύο ψηφοφορίες για τη διενέργεια συνταγματικών αλλαγών, γύρω από τις οποίες διεξήχθη ένας πολύ πλούσιος και σε βάθος διάλογος εντός της κοινωνίας για αυτά τα θέματα. Συνεπώς, οι θεσμοί είναι εύρωστοι, γιατί ο κόσμος τους εμπιστεύεται. Το πρόβλημα είναι η ανώριμη στάση της αντιπολίτευσης. Ο επικεφαλής της εθνοσυνέλευσης, παραδείγματος χάριν, είναι ένας πολιτικός που ανδρώθηκε κατά την περίοδο του παλαιού καθεστώτος. Με άλλα λόγια, μιλάμε για ανθρώπους που, παρά το επικοινωνιακό ρετουσάρισμα, επί της ουσίας παραμένουν  δέσμιοι των παλαιών τους αντιλήψεων, του παλαιού καθεστώτος. Αυτής της ψευδο-δημοκρατίας, κατά την περίοδο της οποίας διαπράχθηκαν πολλά εγκλήματα.

Θα έλεγα ότι, παρά τις προσπάθειες που γίνονται, οι ταυτότητες που έχει εγχαράξει στον κόσμο η Μπολιβαριανή Επανάσταση έχουν βαθιές ρίζες και χαίρουν ακόμη της υποστήριξης της κοινωνικής πλειοψηφίας. Μπορεί να χάσεις μια εκλογική αναμέτρηση, λόγω των εσωτερικών εξελίξεων, των δυσκολιών που υπάρχουν, της κατάστασης στην οικονομία και τα σχετικά αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ο κόσμος στη Βενεζουέλα έχει ασπαστεί το νεοφιλελευθερισμό από τη μία μέρα στην άλλη. Νομίζω η μεγάλη πλειοψηφία των Βενεζουελάνων πιστεύει και στηρίζει τις μεγάλες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις που έφερε η Μπολιβαριανή Επανάσταση.  Θα έλεγα ότι ο κόσμος έχει ακόμη τα ίδια ιδανικά και τις ίδιες ελπίδες. Το ζήτημα είναι εάν η αντιπολίτευση είναι αρκετά ώριμη για να διαχειριστεί την νίκη της στις τελευταίες εκλογές.

Ε: Μέχρι στιγμής μιλήσαμε εκτενώς για την εσωτερική κατάσταση της χώρας, θα θέλαμε τώρα να στραφούμε στις διεθνείς εξελίξεις και τον τρόπο με τον οποίο τις προσεγγίζει η κυβέρνησή σας. Συγκεκριμένα, στις 3 Οκτωβρίου η κυβέρνησή σας εξέδωσε μια ιδιαιτέρως σκληρή ανακοίνωση, στην οποία κατηγορούσε τους προέδρους της Αργεντινής και της Βραζιλίας ότι δια της στάσης τους υποσκάπτουν τη συνοχή της MERCOSUR. Μπορείτε να μας πείτε λίγα λόγια για αυτή την αντιπαράθεση;

Καταρχήν να δούμε για ποιους μιλάμε. Ο κύριος Μάκρη κέρδισε μια οριακή πλειοψηφία στις τελευταίες εκλογές και ο κύριος Τέμερ αναδείχτηκε πρόεδρος στη βάση ενός πολιτικού πραξικοπήματος απέναντι στην νόμιμα εκλεγμένη πρόεδρο της χώρας, την κυρία Ρούσεφ. Θα έλεγα λοιπόν ότι η Λατινο-Αμερικάνικη δεξιά διακατέχεται από έναν έντονα αυταρχικό προσανατολισμό, ο οποίος με τη σειρά του αναπαράγει ρεβανσιστικές συμπεριφορές. Αυτό είναι κάτι που μπορείτε να το διαπιστώσετε σε όλες τις χώρες όπου η Δεξιά επανήλθε στην εξουσία μετά από χρόνια προοδευτικής διακυβέρνησης.

Ε: Πιστεύετε ότι οι εξελίξεις αυτές, θέτουν σε κίνδυνο τα σημαντικά βήματα που είχαν γίνει τα τελευταία χρόνια στο επίπεδο της περιφερειακής ολοκλήρωσης, με την ALBA, τη ΜERCOSUR κλπ;

Θα έλεγα πως όχι. Νομίζω τα ΜΜΕ υπερβάλλουν ως προς την έκταση των πολιτικών μετατοπίσεων που έχουν συντελεστεί. Όσον αφορά το θέμα που προέκυψε στη MERCOSUR, νομίζω η στόχευση ήταν σαφής, να υπονομευτεί η συμμετοχή της Βενεζουέλας. Μια ομολογουμένως πολύ κακή ιδέα, που έρχεται στον αντίποδα των πολλών θετικών βημάτων που έχουν γίνει στο επίπεδο της περιφερειακής ολοκλήρωσης στη Λατινική Αμερική. Θα έλεγα δε ότι οι κινήσεις αυτές θα τους προκαλέσουν κόστος, καθότι έρχονται σε αντίθεση με τη βούληση του κόσμου, ο οποίος πιστεύει σε αυτό που εμείς στη Λατινική Αμερική αποκαλούμε  “la patria grande”. Είναι μια κίνηση, με άλλα λόγια, που πάει κόντρα στο ρεύμα της ιστορίας.

Ε: Μπορεί να είναι αληθές ότι η Βενεζουέλα χαίρει της εκτίμησης των λαών της περιοχής αλλά είναι οι κυβερνήσεις που λαμβάνουν τις αποφάσεις. Θεωρείτε ότι η χώρα είναι σήμερα περισσότερο απομονωμένη από ότι στο παρελθόν;

Κοιτάξτε, υπάρχουν όντως κάποιες χώρες που ανέδειξαν δεξιές κυβερνήσεις, αλλά θα έλεγα ότι τόσο σε περιφερειακό επίπεδο όσο ακόμη και στον Οργανισμό των Αμερικανικών Κρατών, έναν οργανισμό που δημιουργήθηκε με στόχο την αναπαραγωγή της Αμερικανικής επιρροής στην περιοχή, δεν έχουν καταφέρει να μας απομονώσουν. Η Βενεζουέλα έχει κερδίσει σειρά διπλωματικών νικών τόσο εντός περιφερειακών θεσμών, όπως αυτοί στους οποίους αναφερθήκαμε, όσο και ευρύτερα. Πετύχαμε πριν λίγες εβδομάδες μια πολύ σημαντική νίκη στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στη Γενεύη, η Βενεζουέλα είναι μέλος στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, η Βενεζουέλα προεδρεύει της UNASUR και του Κινήματος των Αδεσμεύτων. Δεν θα έλεγα λοιπόν ότι η Βενεζουέλα είναι μια απομονωμένη χώρα, μάλλον το αντίθετο. Ακριβώς λόγω του μηνύματος που εκπέμπουμε, πολλές χώρες τόσο στην Καραϊβική όσο και την Αφρική και την Ασία διάκεινται ευμενώς και θα ήθελαν να λένε αυτά που λέμε και εμείς, εάν δεν τους ασκούνταν τέτοιες πιέσεις από τις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις. Σε κάθε περίπτωση η φωνή μας θα έλεγα ότι χαίρει μεγάλου σεβασμού.

Ε: Τελευταία ερώτηση. Τι ρόλο διαδραμάτισε η Βενεζουέλα στις ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ της κυβέρνησης της Κολομβίας και των ανταρτών της FARC και τι προοπτικές διαβλέπετε εσείς στην εν λόγω κρίση, μετά την απόρριψη της συμφωνίας στο δημοψήφισμα;

Η ειρήνη είναι μονόδρομος και πιστεύουμε ότι ο αδελφός λαός της Κολομβίας θα βρει το δρόμο του. Όσον αφορά το δικό μας ρόλο, η Βενεζουέλα ήταν βασικός διαμεσολαβητής στις διαπραγματεύσεις και κάναμε και θα συνεχίσουμε να κάνουμε ότι είναι απαραίτητο, προκειμένου να καρποφορήσει η ειρηνευτική διαδικασία. Τα υπόλοιπα είναι λεπτομέρειες που αφορούν τους στενά εμπλεκόμενους στη διπλωματική διαδικασία.

Ε: Είστε θετικός για την εξέλιξη των πραγμάτων;

Νομίζω δεν είμαι ο κατάλληλος για να απαντήσω αυτή την ερώτηση. Αυτό που μπορώ να σας πω είναι ότι η σκέψη μας βρίσκεται με τα θύματα του πολέμου και τα εκατομμύρια των Κολομβιανών που ήρθαν ως πρόσφυγες στη Βενεζουέλα για να αποφύγουν τη σύρραξη. Η χώρα μας, πρέπει να ξέρετε, έχει δεχθεί τα τελευταία χρόνια έναν πολύ μεγάλο αριθμό προσφύγων, περίπου επτά εκατομμύρια. Υπό αυτή την έννοια ο πόλεμος στην Κολομβία έχει συνέπειες για την ευρύτερη περιοχή και θέλουμε να επιλυθεί πρώτα και κύρια για τους ανθρώπους που έχουν πληγεί και δευτερευόντως και για τη σταθερότητα της περιοχής.

Μιλώντας για πρόσφυγες και, μίας και η παρούσα συνέντευξη απευθύνεται στο ελληνικό κοινό, θα ήθελα να εκφράσω την αλληλεγγύη και το θαυμασμό μας για τον τρόπο με τον οποίο η ελληνική κοινωνία έχει αντιμετωπίσει τις αυξανόμενες μεταναστευτικές και προσφυγικές ροές. Ακόμη και άνθρωποι που έχουν πληγεί από την οικονομική κρίση διέθεσαν από το υστέρημά τους για να βοηθήσουν αυτούς τους ανθρώπους που προσπαθούν να ξεφύγουν από τον πόλεμο και τη φτώχεια. Τόσο ο ελληνικός λαός όσο και οι ίδιοι οι πρόσφυγες έχουν την αμέριστη συμπαράσταση και αλληλεγγύη μας σε αυτές τις ιδιαίτερα δύσκολες στιγμές.

Ε: Ευχαριστούμε πολύ.

Εκτύπωση άρθρου