Μια ιστορία Αυτοοργάνωσης και Αξιοπρέπειας

Στην Επαρχία του Michoacán στο Μεξικο τα τελευταία χρόνια εξελίσσεται ένα πολύ όμορφο και δύσκολο κοινωνικό πείραμα. Η αρχή έγινε το 2011, όταν στα πρότυπα του Ζαπατιστικού εγχειρήματος το χωριό Cherán αποφάσισε ότι μπορεί να οργωθεί αυτόνομα, μακριά από πολιτικά κόμματα και κρατικές γραφειοκρατίες. Αφορμή για αυτή την απόφαση ήταν η τεράστια παρουσία ναρκεμπόρων στην περιοχή και η ουσιαστική συντήρηση τους από τους τοπικούς φορείς και τα πολιτικά κόμματα. Απέναντι σε αυτό το πρόβλημα, η κοινότητα είδε το πώς η αυτοοργάνωση και η μαχητική δράση μπορεί να λύνει προβλήματα. Η πρώτη νίκη κατά των ναρκεμπόρων δεν ήταν εύκολη και φυσικά η σύγκρουση -ακόμα και ένοπλη- δεν άργησε να έρθει.

Παρόλα αυτά η αρχή είχε γίνει, επόμενο βήμα ήταν η κήρυξη της αυτονομίας -αρχικά στην Cherán και εν συνεχεία και σε άλλα χωριά της περιοχής, όπως την Nahuatzen, την Arantepakua και το Pichátaro, τα οποία επισκεφτήκαμε, δημιουργώντας ένα δίκτυο αυτόνομων χωριών όπου η πολιτική και κατασταλτική παρουσία του κράτους είναι υπό συνεχή διακύβευση. Το κάθε χωριό έχει πληθυσμό 1000 με 3000 μόνιμους κατοίκους. Η αγροτική ζωή και η άμεση επαφή των κατοίκων με τις κοινοτικές γέες και το πλούσιο φυσικό περιβάλλον γύρω από κάθε χωριό δίνουν την δυνατότητα διατροφικής επάρκειας. Η δημιουργία ένοπλής πολιτοφυλακής της cuaricha έχει καταφέρει μέχρι στιγμής να απωθήσει τις επιθέσεις κράτους και παρακράτους, ενώ η συλλογική και αμεσοδημοκρατική οργάνωση της κοινωνίας και του μηχανισμού λήψης αποφάσεων δημιουργούν ένα βαθύ αίσθημα συλλογικότητας και εμπιστοσύνης στις δυνατότητες του εγχειρήματος. Φυσικά, αυτό τα νέα -θα λέγαμε- εγχειρήματα βρίσκονται σε επαφή τόσο με τους Ζαπατίστας όσο και με άλλα αυτόνομα εγχειρήματα σε όλο το Νότιο Μεξικό.

«Είναι δύσκολο. Πέρσι σε επιδρομή της αστυνομίας σκοτώθηκαν τρία άτομα, ενώ τώρα εν όψει εκλογών οι πολιτικοί αρχίζουν να δίνουν λεφτά σε ανθρώπους της κοινότητας με σκοπό να σπάσουν την αυτονομία μας, αλλά δεν θα τους αφήσουμε» μας λέει ένας κάτοικος μίας κοινότητας.

Οι πολιτικοί θεωρούνται από το μεγαλύτερο μέρος των κατοίκων το βασικό πρόβλημα, καθώς μαζί με τους ναρκεμπόρους δημιούργησαν για χρόνια μια βαθιά όξυνση της ανισότητας, καθώς επίσης ανασφάλεια και φόβο για την καθημερινότητα. Αυτή την στιγμή, από ότι μας λένε οι κάτοικοι, οι ναρκέμποροι δεν έρχονται πια στα χωριά ούτε έχουν καλλιέργειες στα γύρω δάση. Η ένοπλή πολιτοφυλακή έχει καταφέρει να απελευθερώσει τον τόπο τους, ενώ οι πολιτικοί ακόμα και σε χωριά όπου έχουν εκλεγεί πριν την αυτονόμηση τους, και επομένως θεσμικά υπάρχουν, δεν έχουν καμία πολιτική εξουσία. Τα κοινοτικά γραφεία και τα δημαρχεία βρίσκονται στα χέρια των κοινοτήτων, όπου λειτουργούν κανονικά και συλλογικά.

Η συνέλευση της κοινότητας είναι το βασικό εργαλείο λήψης αποφάσεων. Η συζήτηση αφορά το σύνολο των καθημερινών προβλημάτων αλλά και ζητημάτων γενικότερης πολιτικής διαχείρισης και ασφάλειας της εκάστοτε κοινότητας. Σίγουρα αποτελεί ερώτημα το πως ένα τέτοιο πείραμα αυτονομίας μπορεί να αντέξει τις πιέσεις του Μεξικανικού κράτους. Η απάντηση, όπως μας λένε οι κάτοικοι, είναι να μπορέσει να αποτελέσει πηγή έμπνευσης και για άλλες κοινότητες όσο και για ομάδες και εγχειρήματα στις μεγάλες πόλεις δημιουργώντας ένα νέο δίκτυο αλληλεγγύης και συντονισμού.

 

Κείμενο: Κωνσταντίνος Ζαφείρης

Φωτογραφίες: Damian Renart

Εκτύπωση άρθρου